
Psychologen (oa Kahnemann) hebben in 1990
onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat mensen die in het bezit
zijn van een product bevooroordeeld zijn ten opzichte van
vergelijkbare producten.
Iemand die in het bezit is van Product 1 heeft een voorkeur voor
Product 1 boven Product 2. Terwijl dezelfde persoon juist Product 2
zou selecteren als hij niet vooraf beïnvloed was. Dit patroon is
bijvoorbeeld bij machines van Apple vs Microsoft goed te herkennen,
waarbij gebruikers vaak in de safe zone blijven zitten.
Kenmerkend daarbij is de "aversie tegen verlies": het feit dat
mensen verlies veel zwaarder wegen dan een de waardestijging. De
onderzoekers noemen dit het Endowment Effect.
Websites
Ook voor websites geldt dit principe. Ondernemers met een
bestaande website zijn lastiger over te halen tot een nieuw design
dan ondernemers zonder website (unendowed). Ondernemers met een
bestaande corporate identity en / of een website kijken bij een
redesign als eerste wat er allemaal volgens hen niet goed is
gegaan. Het referentiekader geldt voor de ondernemer als
uitgangspunt, als richtlijnen waaraan het nieuwe product zeker zal
moeten voldoen. Elk aspect in het nieuwe design wat daaraan afwijkt
weegt zwaarder dan mogelijke extra's dat het heeft.
Aversie tegen verandering: Facebook
Toen Facebook in 2011 het nieuwe profiel, Timeline en Spotify
Social lanceerde waren gebruikers in eerste instantie not amused.
Een nieuwe interface, alles staat op een andere plek, nieuwe
functies, andere interactie. De negatieve commentaren vliegen
voorbij in de eerste dagen. Mensen reageren als een kat die
nieuw voer krijgt, ze moeten er niks van hebben. Veel andere
opties zijn er niet. Even een paar dagen geen Facebook. Na verloop
van tijd went de nieuwe indeling en langzamerhand ziet men steeds
meer de voordelen van het redesign. En uiteindelijk is men er weer
100% thuis. Tot de volgende update. Bekijk het verloop
van het design op lange termijn en concludeer zelf de
voordelen.

Facebook 2010 (links) en 2011 (rechts)
NOS
NOS.nl kende eind 2009 een compleet redesign met een
minimalistisch, wit ontwerp dat de nadruk legt op content: video,
persberichten, dossiers. Bezoekers wisten niet wat ze zagen.
Smaakloos, kleurloos, maar oké hij werkt wel handig. Een half jaar
later weet men wel beter. De website zit beter in elkaar dan die
van
menig concurrent en het witgebruik straalt rust en neutraliteit
uit.

NOS in 2009 (links) en vanaf eind 2009 (rechts)
Veilingdeurwaarder
De nationale vergaarbak voor executieveilingen, kende eveneens een
grondig redesign in 2009, gecoördineerd door Digibiz. Usability,
design, interactie werden verbeterd en nieuwe functies werden
toegevoegd. Sommige vaste bezoekers vonden het redesign in beginsel
één pot nat. Veilingdeurwaarder ontving negatieve feedback op de
aanpassingen in het ontwerp. Of we niet terug naar het oude konden.
Inmiddels zijn we een aantal sprints verder en weet men niet beter
dan dat dit het vertrouwde Veilingdeurwaarder.nl is.

Veilingdeurwaarder in 2008 (links) en 2009 (rechts)
Slow en fast innovators
Bedrijven als Marktplaats.nl en NU.nl
lijken het endowment effect te allen tijde te willen voorkomen door
decennia lang hetzelfde design aan te bieden. Het wekt een bepaalde
vorm van vertrouwen bij de gebruikers. Maar de adoptie bij de
unendowed, bijvoorbeeld jongeren, is wellicht een stuk lastiger
omdat ze gewoonweg een stuk achterlopen in de ontwikkeling en deze
mensen niet bevooroordeeld zijn. Wehkamp.nl schudt periodiek
een compleet redesign uit de mouw, terwijl concurrent OTTO 5
jaar doet met een design. Voor beide manieren valt wat te
zeggen.
Designers
Een designer van internettoepassingen krijgt bij gevestigde
bedrijven met een website te maken met het endowment effect. Bij
elk project is het weer een nieuwe uitdaging om de "willingness to
pay" optimaal te maken. En daarbij geldt dus vanzelfsprekend dat
het overtuigen van endowed klanten een grotere prestatie is dan het
overtuigen van de unendowed.